آمديد . 2 - چون از روح بهره ى معنوى نبرده است و عمر خود را صرف مال و جاه كرده است ، در آن عالم آنچه دارد پس پشت ميگذارد ، اين است معنى « تَرَكْتُمْ ما خَوَّلْناكُمْ وَراءَ ظُهُورِكُمْ » كه فيض علم و عقل را صرف بيهوده كرده است و آن را رها كرده است و رفته است ، با اينكه بايد كمالاتى تحصيل كند كه جلو از خود بفرستد بمفاد اين آيه « وَما تُقَدِّمُوا لأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوه عِنْدَ اللَّه » يعنى آنچه براى خود جلو بفرستيد ، در پيشگاه خداوند مييابيد . 3 - آنچه به گمان فاسد خود مفيد مىپنداشت و برايش رنج برد و عمر تلف كرد ، چون در آنجا گرفتارى نتيجه نميبرد و ملامت ميشنود و رنجش چند برابر مىشود بموجب اين جمله « وَما نَرى مَعَكُمْ شُفَعاءَكُمُ تا آخر » يعنى آنچه ميانجى و وسيله ى رستگارى مىپنداشتيد چرا ديده نميشوند و با خود نياورديد ؟ 4 - چون در آن عالم خود را محروم مىيابد انتظار ميكشد كه تا شايد يكى از آنها كه برايش عمر تلف كرده است بدادش برسد ، ولى آنجا اين حرفها نيست ، از اين جهت گفته شده است « لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ » يعنى آن رابطه گسيخته شد و اكنون ميان شما و آنچه داشتيد رابطه نيست ، و جز افزايش رنج و عذاب چيزى دستگير شما نميشود . تفسير صفى عليشاه : ترك كرديد آنچه را محض عطا داده بوديم آن شما را از نوا پشت سر هشتيد نى همراه خويش برده‌ايد و نىفرستاديد پيش آن شفيعان را نبينم با شما كه شما را بد بديشان التجا بودتان اندر گمان كانها كسند كمتر اينك بنگريد از هر خسند ضايع و باطل شد آنچه در گمان بودتان اندر شفاعت از بتان سخن ما : 1 - جمله ى « وَالْمَلائِكَةُ باسِطُوا أَيْدِيهِمْ » چنان كه در تفسير سورهء بقره گفته‌ايم : مقصود از ملائكه قواى مرموز طبيعت است و يا هر گونه موجودى كه خداوند آفريده كنايه است از كمال قدرت آفريدگار و عجز و بيچارگى آدمى در برابر آن كه با دستهاى گشاده يعنى كمال تسلَّط او را از اين عالم مىبرند .